कैकेयि मा ममाङ्गानि स्प्राक्षीस्त्वं दुष्टचारिणी ।
न हि त्वां द्रष्टुमिच्छामि न भार्या न च बान्धवी ॥
कैकेयि मा ममाङ्गानि स्प्राक्षीस्त्वं दुष्टचारिणी ।
न हि त्वां द्रष्टुमिच्छामि न भार्या न च बान्धवी ॥
अन्वयः
कैकेयि O Kaikeyi, दुष्टचारिणी a woman of evil conduct, त्वम् you, मम my, अङ्गानि limbs, मा स्प्राक्षीः do not touch, त्वाम् you, द्रष्टुम् to look at, न हि इच्छामि do not wish, भार्या wife, न not, बान्धवी relation, न not.Summary
O Kaikeyi you are a woman of evil conduct. Do not touch my body. I do not wish to see you. You are not my wife or my relation.पदच्छेदः
| कैकेयि | कैकेयी (८.१) |
| मा | मा (अव्ययः) |
| ममाङ्गानि | मद् (६.१)–अङ्ग (२.३) |
| स्प्राक्षीस् | स्प्राक्षीः (√स्पृश् म.पु. ) |
| त्वं | त्वद् (१.१) |
| दुष्टचारिणी | दुष्ट (√दुष् + क्त)–चारिन् (१.१) |
| न | न (अव्ययः) |
| हि | हि (अव्ययः) |
| त्वां | त्वद् (२.१) |
| द्रष्टुम् | द्रष्टुम् (√दृश् + तुमुन्) |
| इच्छामि | इच्छामि (√इष् लट् उ.पु. ) |
| न | न (अव्ययः) |
| भार्या | भार्या (१.१) |
| न | न (अव्ययः) |
| च | च (अव्ययः) |
| बान्धवी | बान्धवी (१.१) |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| कै | के | यि | मा | म | मा | ङ्गा | नि |
| स्प्रा | क्षी | स्त्वं | दु | ष्ट | चा | रि | णी |
| न | हि | त्वां | द्र | ष्टु | मि | च्छा | मि |
| न | भा | र्या | न | च | बा | न्ध | वी |