अन्वयः

ततः then, पुत्रशोकार्ता struck by grief on account of her son's departure, कौशल्या Kausalya, शयने on the couch, शोकेन due to grief, सन्नम् exhausted, पार्थिवम् king, समीक्ष्य having gazed, तं महीपतिम् to that lord of the world, Dasaratha, उवाच said.

M N Dutt

Then seeing the king lying down stupified with grief, Kausalya, aggrieved for her son, spoke to the lord of earth, saying.

Summary

Struck by the grief of her son's departure, Kausalya looked at the king who lay on the couch completely exhausted and said to him.

पदच्छेदः

ततः	ततस् (अव्ययः)
समीक्ष्य	समीक्ष्य (√सम्-ईक्ष् + ल्यप्)
शयने	शयन (७.१)
सन्नं	सन्न (√सद् + क्त, २.१)
शोकेन	शोक (३.१)
पार्थिवम्	पार्थिव (२.१)
कौसल्या	कौसल्या (१.१)
पुत्रशोकार्ता	पुत्र–शोक–आर्त (१.१)
तम्	तद् (२.१)
उवाच	उवाच (√वच् लिट् प्र.पु. एक.)
महीपतिम्	महीपति (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
त	तः	स	मी	क्ष्य	श	य	ने
स	न्नं	शो	के	न	पा	र्थि	वम्
कौ	स	ल्या	पु	त्र	शो	का	र्ता
त	मु	वा	च	म	ही	प	तिम्