अन्वयः

तनूजशोकप्रभवः born out of the grief of separation from my son, अयम् this, हुताशनः fire, समुत्थितः having arisen, निदाघे in summer, उद्धतप्रभः immense heat, भगवान् divine, दिवाकरः Sun, रश्मिभिः with his rays, इमाम् this, महीं यथा like earth, माम् me, दीपयते is burning.

M N Dutt

As in summer the divine Sun furnished with fierce rays burns this earth, even so this raging fire of grief of account of my son consumes me.

Summary

I am consumed by this blazing fire of grief caused by separation from my son like the earth scorched in summer by the Sungod with his oppressive raysइत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे त्रिचत्वारिंशस्सर्गः॥Thus ends the fortythird sarga of Ayodhyakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

अयं	इदम् (१.१)
हि	हि (अव्ययः)
मां	मद् (२.१)
दीपयते	दीपयते (√दीपय् लट् प्र.पु. एक.)
समुत्थितस्	समुत्थित (√समुत्-स्था + क्त, १.१)
तनूजशोकप्रभवो	तनूज–शोक–प्रभव (१.१)
हुताशनः	हुताशन (१.१)
महीम्	मही (२.१)
इमां	इदम् (२.१)
रश्मिभिर्	रश्मि (३.३)
उत्तमप्रभो	उत्तम–प्रभा (१.१)
यथा	यथा (अव्ययः)
निदाघे	निदाघ (७.१)
भगवान्	भगवत् (१.१)
दिवाकरः	दिवाकर (१.१)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
अ	यं	हि	मां	दी	प	य	ते	स	मु	त्थि	त
स्त	नू	ज	शो	क	प्र	भ	वो	हु	ता	श	नः
म	ही	मि	मां	र	श्मि	भि	रु	त्त	म	प्र	भो
य	था	नि	दा	घे	भ	ग	वा	न्दि	वा	क	रः
ज			त			ज			र