अन्वयः

रामः Rama, लक्ष्मणम् to Lakshmana, इति thus, उक्त्वा having spoken, मातरौ to the two mothers, अभिवाद्य च having made reverential salutation, सीतां च Sita also, अभ्यनुज्ञाप्य having made her take leave of them, स्वम् his own, निवेशनम् abode, जगाम went.

Summary

After speaking to Lakshmana, Rama made reverential salutation to the two mothers and on obtaining their consent to leave with Sita, returned to his abode.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे चतुर्थस्सर्गः॥Thus ends the fourth sarga of Ayodhyakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

इत्य्	इति (अव्ययः)
उक्त्वा	उक्त्वा (√वच् + क्त्वा)
लक्ष्मणं	लक्ष्मण (२.१)
रामो	राम (१.१)
मातराव्	मातृ (२.२)
अभिवाद्य	अभिवाद्य (√अभि-वादय् + ल्यप्)
च	च (अव्ययः)
अभ्यनुज्ञाप्य	अभ्यनुज्ञाप्य (√अभ्यनु-ज्ञापय् + ल्यप्)
सीतां	सीता (२.१)
च	च (अव्ययः)
जगाम	जगाम (√गम् लिट् प्र.पु. एक.)
स्वं	स्व (२.१)
निवेशनम्	निवेशन (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
इ	त्यु	क्त्वा	ल	क्ष्म	णं	रा	मो
मा	त	रा	व	भि	वा	द्य	च
अ	भ्य	नु	ज्ञा	प्य	सी	तां	च
ज	गा	म	स्वं	नि	वे	श	नम्