२.४०.४

स याच्यमानः काकुत्स्थः स्वाभिः प्रकृतिभिस्तदा ।
कुर्वाणः पितरं सत्यं वनमेवान्वपद्यत ॥

अन्वयः

सः that, काकुत्स्थ: descendant of the Kakutsthas (Rama), तदा then, स्वाभिः his own, प्रकृतिभिः by the subjects, याच्यमानः although pleaded, पितरम् father's, सत्यम् as truthful, कुर्वाणः doing, वनमेव to the forest, अन्वपद्यत proceeded.

M N Dutt

Although besought by the subjects, the truthful Käkutstha having pledged his word to his father, kept on going to the forest.

Summary

Although entreated by his subjects (not to go) Rama proceeded to the forest to make his father's vow come true.

पदच्छेदः

तद् (१.१)
याच्यमानःयाच्यमान (√याच् + शानच्, १.१)
काकुत्स्थःकाकुत्स्थ (१.१)
स्वाभिःस्व (३.३)
प्रकृतिभिस्प्रकृति (३.३)
तदातदा (अव्ययः)
कुर्वाणःकुर्वाण (√कृ + शानच्, १.१)
पितरंपितृ (२.१)
सत्यंसत्य (२.१)
वनम्वन (२.१)
एवान्वपद्यतएव (अव्ययः)–अन्वपद्यत (√अनु-पद् लङ् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

याच्य मा नः का कु त्स्थः
स्वा भिःप्रकृति भिस्त दा
कु र्वा णःपि रं त्यं
मे वान्वद्य