२.४१.१६

उत्थाय तु महातेजाः प्रकृतीस्ता निशाम्य च ।
अब्रवीद्भ्रातरं रामो लक्ष्मणं पुण्यलक्षणम् ॥

अन्वयः

महातेजाः brilliant, सः रामः that Rama, उत्थाय च having risen, ताः those, प्रकृतीः subjects, निशाम्य च having seen, पुण्यलक्षणम् having auspicious qualities, भ्रातरम् brother, लक्ष्मणम् addressing Lakshmana, अब्रवीत् he said.

M N Dutt

Rising (from his bed), that highly energetic one, Rāma, viewing the subjects (asleep), addressed his brother Lakşmana graced with auspicious marks.

Summary

On getting up, the brilliant Rama looked at his subjects and said to his brother Lakshmana full of noble qualities:

पदच्छेदः

उत्थायउत्थाय (√उत्-स्था + ल्यप्)
तुतु (अव्ययः)
महातेजाःमहत्–तेजस् (१.१)
प्रकृतीस्प्रकृति (२.३)
तातद् (२.३)
निशाम्यनिशाम्य (√नि-शामय् + ल्यप्)
(अव्ययः)
अब्रवीद्अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)
भ्रातरंभ्रातृ (२.१)
रामोराम (१.१)
लक्ष्मणंलक्ष्मण (२.१)
पुण्यलक्षणम्पुण्य–लक्षण (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

त्थातु हा ते जाः
प्रकृ ती स्तानि शाम्य
ब्र वी द्भ्रा रं रा मो
क्ष्म णं पुण्यक्ष णम्