अन्वयः

यथानिलयम् to their respective abodes, आयद्भिः by those returning, मृगद्विजैः by wild animals and birds, निलीनानि concealed themselves in their hideouts, शून्यानि deserted, अरण्यानि forests, समन्ततः all over, रुदन्तीव as if crying, पश्य see.

M N Dutt

The empty forest resounding with the cries of beasts and birds returned to their abodes, covered with gloom, seems to weep on all sides.

Summary

Look at the deserted forest. The wild animals and birds have returned to their hideouts. They fill the air with their cries.

पदच्छेदः

पश्य	पश्य (√पश् लोट् म.पु. )
शून्यान्य्	शून्य (२.३)
अरण्यानि	अरण्य (१.३)
रुदन्तीव	रुदत् (√रुद् + शतृ, २.३)–इव (अव्ययः)
समन्ततः	समन्ततः (अव्ययः)
यथानिलयम्	यथानिलयम् (अव्ययः)
आयद्भिर्	आयत् (√आ-इ + शतृ, ३.३)
निलीनानि	निलीन (√नि-ली + क्त, २.३)
मृगद्विजैः	मृग–द्विज (३.३)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
प	श्य	शू	न्या	न्य	र	ण्या	नि
रु	द	न्ती	व	स	म	न्त	तः
य	था	नि	ल	य	मा	य	द्भि
र्नि	ली	ना	नि	मृ	ग	द्वि	जैः