२.४२.२६

तथा स्त्रियो रामनिमित्तमातुरा; यथा सुते भ्रातरि वा विवासिते ।
विलप्य दीना रुरुदुर्विचेतसः; सुतैर्हि तासामधिको हि सोऽभवत् ॥

अन्वयः

स्त्रियः women, सुते when a son, भ्रातरिवा or brother, विवासिते exiled, यथा तथा in the same manner, राम निमित्तम् for the sake of Rama, आतुराः grieving, दीनाः dejected, विचेतसः with troubled minds, विलप्य having lamented, रुरुदुः wept, तासाम् for them, सः Rama, सुतैः more than sons, अधिकः more, अभवत् हि became indeed.

M N Dutt

Distressed for the sake of Rāma as if it was a was son or a brother of theirs that was banished, the women weeping forlorn, lamented with senses lost; and Rāma was to them more than a son.

Summary

The women grieved over Rama as if a son or a brother had been exiled. Depressed and distressed, they wept and sobbed. For them, Rama was indeed more than their sons.

पदच्छेदः

तथातथा (अव्ययः)
स्त्रियोस्त्री (१.३)
रामनिमित्तम्राम–निमित्त (२.१)
आतुराआतुर (१.३)
यथायथा (अव्ययः)
सुतेसुत (७.१)
भ्रातरिभ्रातृ (७.१)
वावा (अव्ययः)
विवासितेविवासित (√वि-वासय् + क्त, ७.१)
विलप्यविलप्य (√वि-लप् + ल्यप्)
दीनादीन (१.३)
रुरुदुर्रुरुदुः (√रुद् लिट् प्र.पु. बहु.)
विचेतसःविचेतस् (१.३)
सुतैर्सुत (३.३)
हिहि (अव्ययः)
तासाम्तद् (६.३)
अधिकोअधिक (१.१)
हिहि (अव्ययः)
सोतद् (१.१)
ऽभवत्अभवत् (√भू लङ् प्र.पु. एक.)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
त थास्त्रि यो रामनि मित्त मातु रा
य थासु ते भ्रातरि वावि वासि ते
वि लप्य दी नारुरु दुर्वि चेत सः
सु तैर्हि ता सामधि कोहि सोऽभ वत्
जतजर