अन्वयः
लक्ष्मणः Lakshmana, भूमौ on the ground, शयानस्य for sleeping, सभार्यस्य with his consort, तस्य his, पादौ feet, प्रक्षाल्य having washed, ततः then, अभ्येत्य having gone towards, वृक्षम् tree, उपाश्रितः took refuge, तस्थौ he stood.
M N Dutt
On Rāma having lain down on the ground along with his wife, Lakşmaņa washed their feet, and then remained stationed under the tree.
Summary
Lakshmana washed the feet of Rama who along with his consort lay upon the ground, and returned to take rest under the tree.
पदच्छेदः
| तस्य | तद् (६.१) |
| भूमौ | भूमि (७.१) |
| शयानस्य | शयान (√शी + शानच्, ६.१) |
| पादौ | पाद (२.२) |
| प्रक्षाल्य | प्रक्षाल्य (√प्र-क्षालय् + ल्यप्) |
| लक्ष्मणः | लक्ष्मण (१.१) |
| सभार्यस्य | स (अव्ययः)–भार्या (६.१) |
| ततो | ततस् (अव्ययः) |
| ऽभ्येत्य | अभ्येत्य (√अभ्या-इ + ल्यप्) |
| तस्थौ | तस्थौ (√स्था लिट् प्र.पु. एक.) |
| वृक्षम् | वृक्ष (२.१) |
| उपाश्रितः | उपाश्रित (√उपा-श्रि + क्त, १.१) |
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|
| त | स्य | भू | मौ | श | या | न | स्य |
| पा | दौ | प्र | क्षा | ल्य | ल | क्ष्म | णः |
| स | भा | र्य | स्य | त | तो | ऽभ्ये | त्य |
| त | स्थौ | वृ | क्ष | मु | पा | श्रि | तः |