२.४४.३

हंससारससंघुष्टां चक्रवाकोपकूजिताम् ।
शिंशुमरैश्च नक्रैश्च भुजंगैश्च निषेविताम् ॥

अन्वयः

हंससारससङ्घुष्टाम् reverberating with cries of swans and cranes, चक्रवाकोपकूजिताम् filled with cries of chakravakas (ruddy geese), सदामदैः विहगैः always filled with passionate birds, अभिसन्नादितान्तराम् filled with sounds at intervals.

Summary

The river reverberates with the cries of swans, cranes and chakravakas (ruddy goose). It rings intermittently with the chirpings of birds charged with endless pasison.

पदच्छेदः

हंससारससंघुष्टांहंस–सारस–संघुष्ट (√सम्-घुष् + क्त, २.१)
चक्रवाकोपकूजिताम्चक्रवाक–उपकूजित (√उप-कूज् + क्त, २.१)
शिशुमारैश्शिशुमार (३.३)
(अव्ययः)
नक्रैश्नक्र (३.३)
(अव्ययः)
भुजंगैश्भुजंग (३.३)
(अव्ययः)
निषेविताम्निषेवित (√नि-सेव् + क्त, २.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

हं सा सं घु ष्टां
क्र वा को कूजि ताम्
शिंशु रैश्च क्रैश्च
भु जं गैश्चनि षेवि ताम्