२.४६.७९

तौ तत्र हत्वा चतुरो महामृगा;न्वराहमृश्यं पृषतं महारुरुम् ।
आदाय मेध्यं त्वरितं बुभुक्षितौ; वासाय काले ययतुर्वनस्पतिम् ॥

अन्वयः

बुभुक्षितौ famished, तौ they, तत्र there, वराहम् a boar, ऋश्यम् a whitefooted male antelope, पृषतम् spotted deer, महारुरुम् a great deer with black stripes, चतुरः four, मृगान् animals, हत्वा killed, मेध्यम् pure meat, त्वरितम् quickly, आदाय partaking as food, काले in the evening, वासाय for rest, वनस्पतिम् under a tree, ययतुः reached.

M N Dutt

And then the two (brothers) having slain the four kinds of beasts, viz., boars, rsyas, prsatas and maharurus,* and taking their flesh, in the evening took refuge under a mighty tree, feeling the demands of appetite. *Varieties of deer.

Summary

Famished, they (Rama and Lakshmana) killed a boar, a rishya (whitefooted male antelope), a spotted deer and a great deer with black stripes. They partook the meat and reached a tree by evening where they rested for the night.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे द्विपञ्चाश स्सर्गः॥Thus ends the fiftysecond sarga of Ayodhyakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

तौतद् (१.२)
तत्रतत्र (अव्ययः)
हत्वाहत्वा (√हन् + क्त्वा)
चतुरोचतुर् (२.३)
महामृगान्महत्–मृग (२.३)
वराहम्वराह (२.१)
ऋश्यंऋश्य (२.१)
पृषतंपृषत (२.१)
महारुरुम्महारुरु (२.१)
आदायआदाय (√आ-दा + ल्यप्)
मेध्यंमेध्य (२.१)
त्वरितंत्वरितम् (अव्ययः)
बुभुक्षितौबुभुक्षित (√बुभुक्ष् + क्त, १.२)
वासायवास (४.१)
कालेकाल (७.१)
ययतुर्ययतुः (√या लिट् प्र.पु. द्वि.)
वनस्पतिम्वनस्पति (२.१)

छन्दः

इन्द्रवंशा [१२: ततजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
तौ तत्र ह त्वाचतु रोम हामृ गा
न्व राह मृ श्यंपृष तंम हारु रुम्
आ दाय मे ध्यंत्वरि तंबु भुक्षि तौ
वा साय का लेयय तुर्व नस्प तिम्
ततजर