अन्वयः

रमयताम् among those who bring delight to others, श्रेष्ठः best, सः रामः that Rama, तं वृक्षम् to that tree, समासाद्य having reached, पश्चिमाम् western, सन्ध्याम् sandhya, अन्वास्य having offered oblations, लक्ष्मणम् looking at Lakshmana, इति these words, उवाच ह spoke.

M N Dutt

Having taken refuge under the tree and performed his evening devotions, that foremost of those capable of charming others. Rāma, addressed Laksmana, saying.

Summary

On reaching the foot of the tree, Rama offered oblations to Sandhya of the west. And then he who is the best in keeping people in good humour said to Lakshmana:

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
तं	तद् (२.१)
वृक्षं	वृक्ष (२.१)
समासाद्य	समासाद्य (√समा-सादय् + ल्यप्)
संध्याम्	संध्या (२.१)
अन्वास्य	अन्वास्य (√अनु-आस् + ल्यप्)
पश्चिमाम्	पश्चिम (२.१)
रामो	राम (१.१)
रमयतां	रमयत् (√रमय् + शतृ, ६.३)
श्रेष्ठ	श्रेष्ठ (१.१)
इति	इति (अव्ययः)
होवाच	ह (अव्ययः)–उवाच (√वच् लिट् प्र.पु. एक.)
लक्ष्मणम्	लक्ष्मण (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स	तं	वृ	क्षं	स	मा	सा	द्य
सं	ध्या	म	न्वा	स्य	प	श्चि	माम्
रा	मो	र	म	य	तां	श्रे	ष्ठ
इ	ति	हो	वा	च	ल	क्ष्म	णम्