अन्वयः

अरिन्दम conquerer of enemies, शोचन्त्याः experiencing great sorrow, अल्पभाग्यायाः less fortunate, अपुत्रायाः without a son, किञ्चित् little, नोपकुर्वता could not be helped, पुत्रेण by the son, मया by me, किम् what, कार्यम् can be done?

M N Dutt

What am I, O repressor of foes, now to do for her, bewailing, of slender fortune, she that has not profited in the least by her son, and who stands in no further need of his good offices ? Surely my unfortunate mother, Kausalyā, bereft of me, lies down on the ground, overwhelmed with woe, and plunged in an ocean of grief..

Summary

My mother has less fortune and more grief like a woman without a son, O Lakshmana, subduer of enemies For her, what is the use of a son like me who cannot render any service to her?

पदच्छेदः

शोचन्त्याश्	शोचत् (√शुच् + शतृ, ६.१)
चाल्पभाग्याया	च (अव्ययः)–अल्पभाग्य (६.१)
न	न (अव्ययः)
किंचिद्	कश्चित् (२.१)
उपकुर्वता	उपकुर्वत् (√उप-कृ + शतृ, ३.१)
पुत्रेण	पुत्र (३.१)
किम्	क (१.१)
अपुत्राया	अपुत्र (६.१)
मया	मद् (३.१)
कार्यम्	कार्य (√कृ + कृत्, १.१)
अरिंदम	अरिंदम (८.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
शो	च	न्त्या	श्चा	ल्प	भा	ग्या	या
न	किं	चि	दु	प	कु	र्व	ता
पु	र्त्रे	ण	कि	म	पु	त्रा	या
म	या	का	र्य	म	रिं	द	म