अन्वयः

लक्ष्मण O Lakshmana, अद्य at this time, महाराजः the great king, ध्रुवम् surely, दुःखम् with difficulty, स्वपिति sleeps, कृतकामा with the desires fulfilled, कैकेयी तु however Kaikeyi, तुष्टा satisfed, भवितुम् अर्हति should become.

M N Dutt

O Lakşmaņa, surely the king sleeps uneasily to day, and Kaikeyi having attained her end ought to be satisfied.

Summary

O Lakshmana, the maharaja must be having a painful sleep tonight. But Kaikeyi with her desires fulfilled, ought to feel satisfied.

पदच्छेदः

ध्रुवम्	ध्रुवम् (अव्ययः)
अद्य	अद्य (अव्ययः)
महाराजो	महत्–राज (१.१)
दुःखं	दुःख (२.१)
स्वपिति	स्वपिति (√स्वप् लट् प्र.पु. एक.)
लक्ष्मण	लक्ष्मण (८.१)
कृतकामा	कृत (√कृ + क्त)–काम (१.१)
तु	तु (अव्ययः)
कैकेयी	कैकेयी (१.१)
तुष्टा	तुष्ट (√तुष् + क्त, १.१)
भवितुम्	भवितुम् (√भू + तुमुन्)
अर्हति	अर्हति (√अर्ह् लट् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
ध्रु	व	म	द्य	म	हा	रा	जो
दुः	खं	स्व	पि	ति	ल	क्ष्म	ण
कृ	त	का	मा	तु	कै	के	यी
तु	ष्टा	भ	वि	तु	म	र्ह	ति