२.५.२४

तदग्र्यवेषप्रमदाजनाकुलं; महेन्द्रवेश्मप्रतिमं निवेशनम् ।
व्यदीपयंश्चारु विवेश पार्थिवः; शशीव तारागणसंकुलं नभः ॥

अन्वयः

पार्थिवः the king, अग्य्रवेषप्रमदाजनाकुलम् thronged with excellently attired women, महेन्द्रवेश्मप्रतिमम् equal to the palace of Mahendra, तं निवेशनम् that inner apartment, विदीपयन् illumining, चारु beautiful, तारागणसङ्कुलम् crowded with stars, नभः sky, शशीव like Moon, विवेश entered.

Summary

The king entered the inner apartment thronged with excellently attired women which looked like the palace of Mahendra. He resembled the beautiful Moon that illuminates the sky crowded with stars.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे पञ्चमस्सर्गः॥Thus ends the fifth sarga of Ayodhyakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

तद्तद् (१.१)
अग्र्यवेषप्रमदाजनाकुलंअग्र्य–वेष–प्रमदा–जन–आकुल (२.१)
महेन्द्रवेश्मप्रतिमंमहत्–इन्द्र–वेश्मन्–प्रतिमा (२.१)
निवेशनम्निवेशन (२.१)
विदीपयंश्विदीपयत् (√वि-दीपय् + शतृ, १.१)
चारुचारु (२.१)
विवेशविवेश (√विश् लिट् प्र.पु. एक.)
पार्थिवःपार्थिव (१.१)
शशीवशशिन् (१.१)–इव (अव्ययः)
तारागणसंकुलंतारा–गण–संकुल (२.१)
नभःनभस् (२.१)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
त दग्र्य वे षप्रम दाज नाकु लं
म हेन्द्र वे श्मप्रति मंनि वेश नम्
व्य दीप यं श्चारुवि वेश पार्थि वः
श शीव ता रागण संकु लंन भः
जतजर