अन्वयः

रामेण सह with Rama, निर्यातः went out, विना रामम् without Rama, इह here, आगतः returned, सूतः charioteer, शोचन्तीम् worrying, कौशल्याम् Kausalya, किं नाम what can, प्रतिवक्ष्यति will he say?

M N Dutt

Going in company with Rāma, and returning without him, what will the charioteer answer Kausalya bewailing (for her son)?

Summary

The charioteer left with Rama and returned without him. What can he say to the wailing Kausalya?

पदच्छेदः

सह	सह (अव्ययः)
रामेण	राम (३.१)
निर्यातो	निर्यात (√निः-या + क्त, १.१)
विना	विना (अव्ययः)
रामम्	राम (२.१)
इहागतः	इह (अव्ययः)–आगत (√आ-गम् + क्त, १.१)
सूतः	सूत (१.१)
किं	क (१.१)
नाम	नाम (अव्ययः)
कौसल्यां	कौसल्या (२.१)
शोचन्तीं	शोचत् (√शुच् + शतृ, २.१)
प्रतिवक्ष्यति	प्रतिवक्ष्यति (√प्रति-वच् लृट् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स	ह	रा	मे	ण	नि	र्या	तो
वि	ना	रा	म	मि	हा	ग	तः
सू	तः	किं	ना	म	कौ	स	ल्यां
शो	च	न्तीं	प्र	ति	व	क्ष्य	ति