अन्वयः

सः that, राजा king, तूष्णीमेव silently, तत् those words, श्रुत्वा having listened, विभ्रान्तचेतनः with a bewildered mind, रामशोकाभिपीडितः tormented by the grief due to Rama's absence, मूर्छितः with senses lost, भूमौ on the ground, न्यपतत् fell.

M N Dutt

Hearing them silently, the monarch with his mind exceedingly wrought, dropped down to the ground in a swoon, afflicted with grief for Rāma.

Summary

The king silently listened to Rama's message. Bewildered and tormented by the grief of Rama's absence, he fell down on the ground in a swoon.

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
तूष्णीम्	तूष्णीम् (अव्ययः)
एव	एव (अव्ययः)
तच्	तद् (२.१)
छ्रुत्वा	श्रुत्वा (√श्रु + क्त्वा)
राजा	राजन् (१.१)
विभ्रान्तचेतनः	विभ्रान्त (√वि-भ्रम् + क्त)–चेतना (१.१)
मूर्छितो	मूर्छित (√मूर्छय् + क्त, १.१)
न्यपतद्	न्यपतत् (√नि-पत् लङ् प्र.पु. एक.)
भूमौ	भूमि (७.१)
रामशोकाभिपीडितः	राम–शोक–अभिपीडित (√अभि-पीडय् + क्त, १.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स	तू	ष्णी	मे	व	त	च्छ्रु	त्वा
रा	जा	वि	भ्रा	न्त	चे	त	नः
मू	र्छि	तो	न्य	प	त	द्भू	मौ
रा	म	शो	का	भि	पी	डि	तः