अन्वयः

बाष्पविप्लुतभाषिणी speaking with a voice choked with tears, शोकलालसा absorbed in grief, सा कौशल्या that Kausalya, महाराजम् to the maharaja, तथा that way, उक्त्वा having said, आशु suddenly, धरण्याम् on the ground, निपपात fell down.

M N Dutt

Having said this to the monarch, Kausalyā overwhelmed with grief, with her voice oppressed with the vapour begot of emotion, all on a sudden fell to the earth.

Summary

Absorbed in grief, Kausalya spoke to the maharaja in a voice choked with tears and then collapsed on the floor.

पदच्छेदः

सा	तद् (१.१)
तथोक्त्वा	तथा (अव्ययः)–उक्त्वा (√वच् + क्त्वा)
महाराजं	महत्–राज (२.१)
कौसल्या	कौसल्या (१.१)
शोकलालसा	शोक–लालस (१.१)
धरण्यां	धरणी (७.१)
निपपाताशु	निपपात (√नि-पत् लिट् प्र.पु. एक.)–आशु (अव्ययः)
बाष्पविप्लुतभाषिणी	बाष्प–विप्लुत (√वि-प्लु + क्त)–भाषिन् (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
सा	त	थो	क्त्वा	म	हा	रा	जं
कौ	स	ल्या	शो	क	ला	ल	सा
ध	र	ण्यां	नि	प	पा	ता	शु
बा	ष्प	वि	प्लु	त	भा	षि	णी