यदि प्रव्राजितो रामो लोभकारणकारितम् ।
वरदाननिमित्तं वा सर्वथा दुष्कृतं कृतम् ।
रामस्य तु परित्यागे न हेतुमुपलक्षये ॥
यदि प्रव्राजितो रामो लोभकारणकारितम् ।
वरदाननिमित्तं वा सर्वथा दुष्कृतं कृतम् ।
रामस्य तु परित्यागे न हेतुमुपलक्षये ॥
अन्वयः
रामः Rama, लोभकारणकारितम् out of greed (for the kingdom), वरदाननिमित्तं वा or on account of the boons bestowed, प्रव्राजितः यदि if banished, सर्वथा by all means, दुष्कृतम् wicked act, कृतम् has been done.M N Dutt
Whether Rāma has been exiled through Kaikeyi's lust for dominion or through the exigencies of the bestowal of the boon, there cannot be any doubt that the king has acted most unrighteously.Summary
'Whether it was out of greed (for the kingdom) or for (the execution of) the boon bestowed, this act of banishment is by all means wicked'.पदच्छेदः
| यदि | यदि (अव्ययः) |
| प्रव्राजितो | प्रव्राजित (√प्र-व्राजय् + क्त, १.१) |
| रामो | राम (१.१) |
| लोभकारणकारितम् | लोभ–कारणकारितम् (अव्ययः) |
| वरदाननिमित्तं | वर–दान–निमित्त (२.१) |
| वा | वा (अव्ययः) |
| सर्वथा | सर्वथा (अव्ययः) |
| दुष्कृतं | दुष्कृत (१.१) |
| कृतम् | कृत (√कृ + क्त, १.१) |
| रामस्य | राम (६.१) |
| तु | तु (अव्ययः) |
| परित्यागे | परित्याग (७.१) |
| न | न (अव्ययः) |
| हेतुम् | हेतु (२.१) |
| उपलक्षये | उपलक्षये (√उप-लक्षय् लट् उ.पु. ) |
छन्दः
उपजातिः [११]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| य | दि | प्र | व्रा | जि | तो | रा | मो | लो | भ | का | र |
| ण | का | रि | तम् | व | र | दा | न | नि | मि | त्तं | वा |
| स | र्व | था | दु | ष्कृ | तं | कृ | तम् | रा | म | स्य | तु |
| प | रि | त्या | गे | न | हे | तु | मु | प | ल | क्ष | ये |