अन्वयः

अथ then, सूतः the charioteer, कृताञ्जलिः with folded palms, राममेव Rama alone, अनुशोचन्तम् thinking of Rama, दुःखशोकसमन्वितम् by grief and sorrow, वृद्धम् aged, परमसन्तप्तम् deeply afflicted, नवग्रहम् newlycaptured, द्विपमिव like an elephant, विनिःश्वसन्तम् heaving deep sighs, अस्वस्थम् indisposed, कुञ्जरमिव like an elephant, ध्यायन्तम् brooding, महाराजम् king, उपस्थितः approached.

Summary

Then the charioteer with folded palms approached the king who, deeply afflicted with grief and pain, was brooding over Rama alone. Aged Dasaratha was heaving deep sighs like a newlycaptured, indisposed elephant.

पदच्छेदः

वृद्धं	वृद्ध (२.१)
परमसंतप्तं	परम–संतप्त (√सम्-तप् + क्त, २.१)
नवग्रहम्	नव–ग्रह (२.१)
इव	इव (अव्ययः)
द्विपम्	द्विप (२.१)
विनिःश्वसन्तं	विनिःश्वसत् (√विनिः-श्वस् + शतृ, २.१)
ध्यायन्तम्	ध्यायत् (√ध्या + शतृ, २.१)
अस्वस्थम्	अस्वस्थ (२.१)
इव	इव (अव्ययः)
कुञ्जरम्	कुञ्जर (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
वृ	द्धं	प	र	म	सं	त	प्तं
न	व	ग्र	ह	मि	व	द्वि	पम्
वि	निः	श्व	स	न्तं	ध्या	य	न्त
म	स्व	स्थ	मि	व	कु	ञ्ज	रम्