२.५२.४

क्व नु वत्स्यति धर्मात्मा वृक्षमूलमुपाश्रितः ।
सोऽत्यन्तसुखितः सूत किमशिष्यति राघवः ।
भूमिपालात्मजो भूमौ शेते कथमनाथवत् ॥

अन्वयः

सूत the charioteer, धर्मात्मा righteous (Rama), वृक्षमूलम् foot of the tree, उपाश्रितः having taken refuge, क्वनु where, वत्स्यति will he live?, अत्यन्त सुखितः enjoyed supreme luxury, स: राघवः that Rama, किम् what?, अशिष्यति will he eat?

M N Dutt

Where stays that righteous one, taking refuge under a tree? lapped in luxury, what, O charioteer, will Rāghava feed on?

Summary

O charioteer Rama is rightous and he is acustoomed to all sorts of comfort. Taking refuge at the foot of a tree how shall he live and what shall he eat?

पदच्छेदः

क्वक्व (अव्ययः)
नुनु (अव्ययः)
वत्स्यतिवत्स्यति (√वस् लृट् प्र.पु. एक.)
धर्मात्माधर्म–आत्मन् (१.१)
वृक्षमूलम्वृक्ष–मूल (२.१)
उपाश्रितःउपाश्रित (√उपा-श्रि + क्त, १.१)
सोतद् (१.१)
ऽत्यन्तसुखितःअत्यन्त–सुखित (१.१)
सूतसूत (८.१)
किम् (२.१)
अशिष्यतिअशिष्यति (√अश् लृट् प्र.पु. एक.)
राघवःराघव (१.१)
भूमिपालात्मजोभूमिपाल–आत्मज (१.१)
भूमौभूमि (७.१)
शेतेशेते (√शी लट् प्र.पु. एक.)
कथम्कथम् (अव्ययः)
अनाथवत्अनाथ–वत् (अव्ययः)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१०१११२
क्वनुत्स्यति र्मा त्मा वृक्ष मू
मु पाश्रि तः सो ऽत्यन्तसुखि तः सू
कि शिष्यति रा वः भूमि पा ला
त्म जो भू मौ शे ते ना वत्