२.५२.५

यं यान्तमनुयान्ति स्म पदातिरथकुञ्जराः ।
स वत्स्यति कथं रामो विजनं वनमाश्रितः ॥

अन्वयः

यान्तम् when he went out, यम् whom, पदातिरथकुञ्जरा: footsoldiers, chariots and elephants, अनुयान्ति स्म followed, सः that, रामः Rama, विजनम् desolate, वनम् forest, आश्रितः having taken shelter, कथम् how, वत्स्यति can live.

M N Dutt

How is Rāma passing his days in the lone forest, he who when he went out used to be followed by foot-men and elephants?

Summary

Wherever Rama went, elephants, chariots and footsoldiers followed him. How can he (now) live in the desolate forest where he has taken refuge?

पदच्छेदः

यंयद् (२.१)
यान्तम्यान्त् (√या + शतृ, २.१)
अनुयान्तिअनुयान्ति (√अनु-या लट् प्र.पु. बहु.)
स्मस्म (अव्ययः)
पदातिरथकुञ्जराःपदाति–रथ–कुञ्जर (१.३)
तद् (१.१)
वत्स्यतिवत्स्यति (√वस् लृट् प्र.पु. एक.)
कथंकथम् (अव्ययः)
रामोराम (१.१)
विजनंविजन (२.१)
वनम्वन (२.१)
आश्रितःआश्रित (√आ-श्रि + क्त, १.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

यं यान्तनु या न्तिस्म
दाति कुञ्ज राः
त्स्यति थं रा मो
वि नं माश्रि तः