अशोभनं योऽहमिहाद्य राघवं; दिदृक्षमाणो न लभे सलक्ष्मणम् ।
इतीव राजा विलपन्महायशाः; पपात तूर्णं शयने स मूर्छितः ॥
अशोभनं योऽहमिहाद्य राघवं; दिदृक्षमाणो न लभे सलक्ष्मणम् ।
इतीव राजा विलपन्महायशाः; पपात तूर्णं शयने स मूर्छितः ॥
अन्वयः
यः he who, अहम् I, अद्य now, दिदृक्षमाणः wishing to see, सलक्ष्मणम् with Lakshamana, राघवम् Rama, इह here, न लभे unable to get them, अशोभनम् inauspicious, इतीव in this way, महायशाः of great reknown, सः राजा that king, विलपन् lamenting, मूर्छितः lying unconcsious, तूर्णम् immediately, शयने on the bed, पपात fell.Summary
Though I wish I cannot see Rama together with Lakshmana. Indeed this is very unfortunate. Lamenting thus, king Dasaratha of great reknown fell on the bed, unconscious.पदच्छेदः
| अशोभनं | अशोभन (१.१) |
| यो | यद् (१.१) |
| ऽहम् | मद् (१.१) |
| इहाद्य | इह (अव्ययः)–अद्य (अव्ययः) |
| राघवं | राघव (२.१) |
| दिदृक्षमाणो | दिदृक्षमाण (१.१) |
| न | न (अव्ययः) |
| लभे | लभे (√लभ् लट् उ.पु. ) |
| सलक्ष्मणम् | स (अव्ययः)–लक्ष्मण (२.१) |
| इतीव | इति (अव्ययः)–इव (अव्ययः) |
| राजा | राजन् (१.१) |
| विलपन् | विलपत् (√वि-लप् + शतृ, १.१) |
| महायशाः | महत्–यशस् (१.१) |
| पपात | पपात (√पत् लिट् प्र.पु. एक.) |
| तूर्णं | तूर्णम् (अव्ययः) |
| शयने | शयन (७.१) |
| स | तद् (१.१) |
| मूर्छितः | मूर्छित (√मूर्छय् + क्त, १.१) |
छन्दः
वंशस्थम् [१२: जतजर]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | शो | भ | नं | यो | ऽह | मि | हा | द्य | रा | घ | वं |
| दि | दृ | क्ष | मा | णो | न | ल | भे | स | ल | क्ष्म | णम् |
| इ | ती | व | रा | जा | वि | ल | प | न्म | हा | य | शाः |
| प | पा | त | तू | र्णं | श | य | ने | स | मू | र्छि | तः |
| ज | त | ज | र | ||||||||