२.५४.११

तद्गतं हृदयं ह्यस्यास्तदधीनं च जीवितम् ।
अयोध्यापि भवेत्तस्या रामहीना तथा वनम् ॥

अन्वयः

अस्याः her, हृदयम् heart, तद्गतम् united with Rama, जीवितं च life also, तदधीनम् under his control, अयोध्यापि even Ayodhya too, रामहीना without Rama, तदा then, तस्याः to her, वनम् forest, भवेत् would have become.

M N Dutt

Ayodhyā without Rāma would have seemed a wilderness to her whose heart is fixed on him and whose very life depends upon him.

Summary

Her heart is ever united with Rama, and her life is under his control. Without Rama, even Ayodhya would become a forest for her.

पदच्छेदः

तद्गतंतद्–गत (√गम् + क्त, १.१)
हृदयंहृदय (१.१)
ह्य्हि (अव्ययः)
अस्यास्इदम् (६.१)
तदधीनंतद्–अधीन (१.१)
(अव्ययः)
जीवितम्जीवित (१.१)
अयोध्यापिअयोध्या (१.१)–अपि (अव्ययः)
भवेत्भवेत् (√भू विधिलिङ् प्र.पु. एक.)
तस्यातद् (६.१)
रामहीनाराम–हीन (√हा + क्त, १.१)
तथातथा (अव्ययः)
वनम्वन (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

द्ग तंहृ यं ह्य स्या
स्त धी नं जीवि तम्
यो ध्यापि वे त्त स्या
रा ही ना था नम्