अन्वयः

सः सूतः that charioteer, बाष्पवेगोपहतया prevented by fastflowing tears, सज्जमानया faltering, वाचा with words, देवीम् to Kausalya, आश्वसयन् consoling, प्राञ्जलिः with folded palms, इदम् these words, अब्रवीत् said.

M N Dutt

Thereat the cahrioteer with joined hands comforted that exalted lady with ready words faltering and choked with rising vapour, "Do you leave grief and sorrow and the violent emotion. Renouncing grief, Rāghava is living in the woods."

Summary

With folded hands and faltering words choked by his fastflowing tears the charioteer tried to console Kausalya:

पदच्छेदः

बाष्पवेगोपहतया	बाष्प–वेग–उपहत (√उप-हन् + क्त, ३.१)
स	तद् (१.१)
वाचा	वाच् (३.१)
सज्जमानया	सज्जमान (√सञ्ज् + शानच्, ३.१)
इदम्	इदम् (२.१)
आश्वासयन्	आश्वासयत् (√आ-श्वासय् + शतृ, १.१)
देवीं	देवी (२.१)
सूतः	सूत (१.१)
प्राञ्जलिर्	प्राञ्जलि (१.१)
अब्रवीत्	अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
बा	ष्प	वे	गौ	प	ह	त	या
स	वा	चा	स	ज्ज	मा	न	या
इ	द	मा	श्वा	स	य	न्दे	वीं
सू	तः	प्रा	ञ्ज	लि	र	ब्र	वीत्