२.५७.३

स राजा रजनीं षष्ठीं रामे प्रव्रजिते वनम् ।
अर्धरात्रे दशरथः संस्मरन्दुष्कृतं कृतम् ।
कौसल्यां पुत्रशोकार्तामिदं वचनमब्रवीत् ॥

अन्वयः

रामे Rama, वनम् to forest, प्रव्राजिते was banished, राजा king, सः दशरथः Dasaratha, षष्ठीम् sixth, रजनीम् night, अर्धरात्रे in the middle of the night, कृतम् done in the past, दुष्कृतम् evil deeds, संस्मरन् recalled.

M N Dutt

And on the sixth night after Rāma had repaired to the forest, the king Dasaratha, when it midnight, remembered his unrighteous act.

Summary

After the banishment of Rama the king spent the sixth night, recalling the evil deed done by him in the past.

पदच्छेदः

सतद् (१.१)
राजाराजन् (१.१)
रजनींरजनी (२.१)
षष्ठींषष्ठ (२.१)
रामेराम (७.१)
प्रव्रजितेप्रव्रजित (√प्र-व्रज् + क्त, ७.१)
वनम्वन (२.१)
अर्धरात्रेअर्धरात्र (७.१)
दशरथःदशरथ (१.१)
संस्मरन्संस्मरत् (√सम्-स्मृ + शतृ, १.१)
दुष्कृतंदुष्कृत (२.१)
कृतम्कृत (√कृ + क्त, २.१)
कौसल्यांकौसल्या (२.१)
पुत्रशोकार्ताम्पुत्र–शोक–आर्त (२.१)
इदंइदम् (२.१)
वचनम्वचन (२.१)
अब्रवीत्अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
स रा जारज नीं ष ष्ठीं रा मे प्रव्र
जि तेव नम् अर्ध रा त्रेदशर थः
संस्म र न्दुष्कृ तंकृ तम् कौ स ल्यांपु
त्र शो का र्तामि दंवचन मब्र वीत्