अन्वयः

महातेजाः brilliant, सः that ascetic, बाष्पपूर्णवदनः face filled with tears, निश्श्वसन् heaving sighs, शोककर्शितः broken with grief, कृताञ्जलिम् with folded palms, उपस्थितम् standing nearby, माम् me, उवाच said.

M N Dutt

With eyes flooded with tears, and well nigh deprived of his senses by grief, that highly energetic one said to me standing with joined hands.

Summary

The griefstricken, glorious ascetic with his face filled with tears, heaving deep sighs broke down with grief and spoke to me as I was standing with folded palms.

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
तच्	तद् (२.१)
छ्रुत्वा	श्रुत्वा (√श्रु + क्त्वा)
वचः	वचस् (२.१)
क्रूरं	क्रूर (२.१)
निःश्वसञ्	निःश्वसत् (√निः-श्वस् + शतृ, १.१)
शोककर्शितः	शोक–कर्शित (√कर्शय् + क्त, १.१)
माम्	मद् (२.१)–मद् (२.१)
उवाच	उवाच (√वच् लिट् प्र.पु. एक.)–उवाच (√वच् लिट् प्र.पु. एक.)
महातेजाः	महत्–तेजस् (१.१)–महत्–तेजस् (१.१)
कृताञ्जलिम्	कृत (√कृ + क्त)–अञ्जलि (२.१)–कृत (√कृ + क्त)–अञ्जलि (२.१)
उपस्थितम्	उपस्थित (√उप-स्था + क्त, २.१)–उपस्थित (√उप-स्था + क्त, २.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स	त	च्छ्रु	त्वा	व	चः	क्रू	रं
निः	श्व	स	ञ्शो	क	क	र्शि	तः
मा	मु	वा	च	म	हा	ते	जाः
कृ	ता	ञ्ज	लि	मु	प	स्थि	तम्