२.६५.१

स प्राङ्मुखो राजगृहादभिनिर्याय वीर्यवान् ।
ह्रादिनीं दूरपारां च प्रत्यक्स्रोतस्तरङ्गिणीम् ।
शतद्रूमतरच्छ्रीमान्नदीमिक्ष्वाकुनन्दनः ॥

अन्वयः

 द्युतिमान् the glorious, श्रीमान् the auspicious, इक्ष्वाकुकुलनन्दनः the delight of the Ikshvaku race, सः राघवः that (Bharata) of Raghu dynasty, राजगृहात् from Rajagriha, प्राङ्मुखः eastwards, अभिनिर्याय set out, ततः then, ताम् that, सुदामाम् Sudama, नदीम् river, आवेक्ष्य seen, सन्तीर्य having crossed, ह्लादिनीम् river Hladini, दूरपाराम् very wide, प्रत्यक्स्रोतस्तरङ्गिणीम् flowing westwards crested with waves, शतद्रूम् नदीम् river Satadru (Satlej), अतरत् crossed.

M N Dutt

Issuing from the palace, the blazing Bharata endowed with prowess went in an easterly direction, and seeing before him the river called Sudāmā, crossed it. Then the auspicious descendant of Iksvāku crossed the broad Hrādinſ coursing westwards, as also the river Satadru.

पदच्छेदः

सतद् (१.१)
प्राङ्मुखोप्राङ्मुख (१.१)
राजगृहाद्राजगृह (५.१)
अभिनिर्यायअभिनिर्याय (√अभिनिः-या + ल्यप्)
वीर्यवान्वीर्यवत् (१.१)
ह्रादिनींह्रादिनी (२.१)
दूरपारांदूरपारा (२.१)
चच (अव्ययः)
प्रत्यक्स्रोतस्तरंगिणीम्प्रत्यञ्च्–स्रोतस्–तरंगिणी (२.१)
शतद्रूम्शतद्रू (२.१)
अतरच्अतरत् (√तृ लङ् प्र.पु. एक.)
छ्रीमान्श्रीमत् (१.१)
नदीम्नदी (२.१)
इक्ष्वाकुनन्दनःइक्ष्वाकु–नन्दन (१.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
स प्राङ्मु खो राजगृ हादभि नि र्या
य वीर्य वान् ह्रादि नीं दूर पा रांच
प्र त्य क्स्रो तस्त रङ्गि णीम्श त द्रूम
त र च्छ्री मान्न दी मि क्ष्वाकु नन्द नः