२.६५.२७

तां शून्यशृङ्गाटकवेश्मरथ्यां; रजोरुणद्वारकपाटयन्त्राम् ।
दृष्ट्वा पुरीमिन्द्रपुरी प्रकाशां; दुःखेन संपूर्णतरो बभूव ॥

अन्वयः

 शून्यशृङ्गाटकवेश्मरथ्याम् a place with crossroads, houses, and highways deserted, रजोऽरुणद्वारकवाटयन्त्राम् the fittings (nuts and bolts) on the doors red with dust, इन्द्रपुरप्रकाशाम् once having the lustre of the city of Indra, तां पुरीम् that city, दृष्ट्वा having seen, दुःखेन with grief, सम्पूर्णतरः overwhelmed, बभूव became.

M N Dutt

Beholding the city resembling the city of Indra, with her crossings and houses and roads void of people, and the doors and hinges covered with dust, Bharata was filled with greater grief.

पदच्छेदः

तांतद् (२.१)
शून्यशृङ्गाटकवेश्मरथ्यांशून्य–शृङ्गाटक–वेश्मन्–रथ्या (२.१)
रजोऽरुणद्वारकपाटयन्त्राम्रजस्–अरुण–द्वार–कपाट–यन्त्र (२.१)
दृष्ट्वादृष्ट्वा (√दृश् + क्त्वा)
पुरीम्पुरी (२.१)
इन्द्रपुरीप्रकाशांइन्द्र–पुरी–प्रकाश (२.१)
दुःखेनदुःख (३.१)
सम्पूर्णतरोसम्पूर्णतर (१.१)
बभूवबभूव (√भू लिट् प्र.पु. एक.)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०११
तां शून्य शृ ङ्गाटक वेश्म र थ्यां
र जोरु ण द्वारक पाट य न्त्राम्
दृ ष्ट्वापु री मिन्द्रपु रीप्र का शां
दुः खेन सं पूर्णत रोब भूव