अन्वयः

सः he (Bharata), बहुभिः in many ways, शोकैः with sorrow, आवृतः engulfed by, चिरं कालम् for a long time, रुदित्वा having wept, भूमौ on the ground, विपरिवृत्य च and rolled, जननीम् to his mother, इदम् these words, प्रत्युवाच replied.

M N Dutt

Having wept for a long while with his body rolling on the earth, Bharata afflicted with manifold grief, answered his mother, saying.

Summary

Bharata engulfed in profuse sorrow wept for a long time rolling on the ground and then said these words in reply to his mother:

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
रुदित्वा	रुदित्वा (√रुद् + क्त्वा)
चिरं	चिर (२.१)
कालं	काल (२.१)
भूमौ	भूमि (७.१)
विपरिवृत्य	विपरिवृत्य (√विपरि-वृत् + ल्यप्)
च	च (अव्ययः)
जननीं	जननी (२.१)
प्रत्युवाचेदं	प्रत्युवाच (√प्रति-वच् लिट् प्र.पु. एक.)–इदम् (२.१)
शोकैर्	शोक (३.३)
बहुभिर्	बहु (३.३)
आवृतः	आवृत (√आ-वृ + क्त, १.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स	रु	द	त्या	चि	रं	का	लं
भू	मौ	वि	प	रि	वृ	त्य	च
ज	न	नीं	प्र	त्यु	वा	चे	दं
शो	कै	र्ब	हु	भि	रा	वृ	तः