२.६६.२९

इति पृष्टा यथातत्त्वं कैकेयी वाक्यमब्रवीत् ।
रामेति राजा विलपन्हा सीते लक्ष्मणेति च ।
स महात्मा परं लोकं गतो गतिमतां वरः ॥

अन्वयः

गतिमताम् among those who attained the excellent state, वरः the foremost, महात्मा magnanimous, सः that, राजा king, रामेति O Rama, हा सीते O Sita, लक्ष्मणेति च O Lakshmana also, विलपन् lamenting, परं लोकम् to the other world, गतः went.

M N Dutt

Thus asked, Kaikeyi related all as it had happened, saying, “Bewailing 'Ah Rama!' 'Ah Sita!' “Ah Laksmana!' that magnanimous one, the foremost of those that have attained to excellent state (after death), has gone to the next world coming under the law of time.

Summary

The magnanimous king, the foremost of those who attained the excellent state after, death, went to the other world, lamenting 'O Rama, O Sita, O Lakshamana'.

पदच्छेदः

इतिइति (अव्ययः)
पृष्टापृष्ट (√प्रच्छ् + क्त, १.१)
यथातत्त्वंयथातत्त्वम् (अव्ययः)
कैकेयीकैकेयी (१.१)
वाक्यम्वाक्य (२.१)
अब्रवीत्अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)
रामेतिराम (८.१)–इति (अव्ययः)
राजाराजन् (१.१)
विलपन्विलपत् (√वि-लप् + शतृ, १.१)
हाहा (अव्ययः)
सीतेसीता (८.१)
लक्ष्मणेतिलक्ष्मण (८.१)–इति (अव्ययः)
चच (अव्ययः)
सतद् (१.१)
महात्मामहात्मन् (१.१)
परंपर (२.१)
लोकंलोक (२.१)
गतोगत (√गम् + क्त, १.१)
गतिमतांगतिमत् (६.३)
वरःवर (१.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
इति पृ ष्टाय था त त्त्वं कै के यी वा
क्य मब्र वीत् रा मेति रा जाविलप
न्हा सी ते लक्ष्म णेतिचसम हा त्मा
प रं लो कंग तोगतिम तांव रः