अन्वयः

क्रूरे O cruel one, कौशल्यायाः Kausalya's, आत्मसम्भवम् born of her very self, रामम् Rama, नियतम् selfrestrained, बन्धुसंश्रयम् refuge for relations, ज्येष्ठम् eldest, पितृसमम् the equal of his father, किं नावबुध्यसे why do you not realise?

M N Dutt

Does you not, O tortuous one, know that that one sprung from Kucalya's, self, my eldest brother Räma, who is like a father to me, has ever been the refuge of his friends?

Summary

O cruel one why do you not realise that Rama, born of Kausalya, is the eldest son and equal to my father? He is selfrestrained and a refuge to his kith and kin.

पदच्छेदः

किं	क (२.१)
नावबुध्यसे	न (अव्ययः)–अवबुध्यसे (√अव-बुध् लट् म.पु. )
क्रूरे	क्रूर (८.१)
नियतं	नियत (√नि-यम् + क्त, २.१)
बन्धुसंश्रयम्	बन्धु–संश्रय (२.१)
ज्येष्ठं	ज्येष्ठ (२.१)
पितृसमं	पितृ–सम (२.१)
रामं	राम (२.१)
कौसल्याया	कौसल्या (६.१)
आत्मसम्भवम्	आत्मसम्भव (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
किं	ना	व	बु	ध्य	से	क्रू	रे
नि	य	तं	ब	न्धु	सं	श्र	यम्
ज्ये	ष्ठं	पि	तृ	स	मं	रा	मं
कौ	स	ल्या	या	त्म	सं	भ	वम्