अन्वयः
सा कुब्जा that hunchback, विषण्णतरा भूत्वा being still more depressed, तस्या: her, हितैषिणी desiring the welfare, विषादयन्ती causing despondency, राघवम् of Rama, भेदयन्ती च also separating, प्रोवाच said.
Summary
That hunchback feeling still more depressed in her (Kaikeyi's) interest and intending to cause in her despondency and distance Rama from her spoke out:
पदच्छेदः
| सा | तद् (१.१) |
| विषण्णतरा | विषण्णतर (१.१) |
| भूत्वा | भूत्वा (√भू + क्त्वा) |
| कुब्जा | कुब्ज (१.१) |
| तस्या | तद् (६.१) |
| हितैषिणी | हित–एषिन् (१.१) |
| विषादयन्ती | विषादयत् (√वि-सादय् + शतृ, १.१) |
| प्रोवाच | प्रोवाच (√प्र-वच् लिट् प्र.पु. एक.) |
| भेदयन्ती | भेदयत् (√भेदय् + शतृ, १.१) |
| च | च (अव्ययः) |
| राघवम् | राघव (२.१) |
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|
| सा | वि | ष | ण्ण | त | रा | भू | त्वा |
| कु | ब्जा | त | स्या | हि | तै | षि | णी |
| वि | षा | द | य | न्ती | प्रो | वा | च |
| भे | द | य | न्ती | च | रा | घ | वम् |