२.७१.१८

हीनो भ्रात्रा च पित्रा च शून्यामिक्ष्वाकुपालिताम् ।
अयोध्यां न प्रवेक्ष्यामि प्रवेक्ष्यामि तपोवनम् ॥

अन्वयः

भ्रात्रा with brother, पित्रा च with father, हीनः devoid of, शून्याम् empty, इक्ष्वाकुपालिताम् ruled by Ikshvakus, अयोध्याम् Ayodhya, न प्रवेक्ष्यामि I will not enter, तपोवनम् penance grove, प्रवेक्ष्यामि I shall enter.

M N Dutt

Bereft of my brother and sire, I will not enter the empty Ayodhyā governed by the Ikşvākus. I will repair to the forest of asceticism.

Summary

Devoid of my father and brother, I will not return to empty Ayodhya that was once ruled by the Ikshvakus. I will enter the grove of asceticism .

पदच्छेदः

हीनोहीन (√हा + क्त, १.१)
भ्रात्राभ्रातृ (३.१)
(अव्ययः)
पित्रापितृ (३.१)
(अव्ययः)
शून्याम्शून्य (२.१)
इक्ष्वाकुपालिताम्इक्ष्वाकु–पालित (√पालय् + क्त, २.१)
अयोध्यांअयोध्या (२.१)
(अव्ययः)
प्रवेक्ष्यामिप्रवेक्ष्यामि (√प्र-विश् लृट् उ.पु. )
प्रवेक्ष्यामिप्रवेक्ष्यामि (√प्र-विश् लृट् उ.पु. )
तपोवनम्तपस्–वन (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

ही नो भ्रा त्रा पि त्रा
शू न्या मि क्ष्वाकु पालि ताम्
यो ध्यांप्र वे क्ष्यामि
प्र वे क्ष्यामि पो नम्