२.८.१०

सा त्वमभ्युदये प्राप्ते वर्तमाने च मन्थरे ।
भविष्यति च कल्याणे किमर्थं परितप्यसे ।
कौसल्यातोऽतिरिक्तं च स तु शुश्रूषते हि माम् ॥

अन्वयः

मन्थरे O Manthara, सा त्वम् you, अभ्युदये prosperity, प्राप्ते affained, वर्तमाने च at present, कल्याणे wellbeing, भविष्यति will have in future, किमर्थम् why, परितप्यसे are you grieving.

Summary

Manthara, we have enjoyed prosperity in the past, we are enjoying it now and we will enjoy it in future. Then why are you aggrieved?

पदच्छेदः

सातद् (१.१)
त्वम्त्वद् (१.१)
अभ्युदयेअभ्युदय (७.१)
प्राप्तेप्राप्त (√प्र-आप् + क्त, ७.१)
वर्तमानेवर्तमान (√वृत् + शानच्, ७.१)
चच (अव्ययः)
मन्थरेमन्थरा (८.१)
भविष्यतिभविष्यति (√भू लृट् प्र.पु. एक.)
चच (अव्ययः)
कल्याणेकल्याण (७.१)
किमर्थंक (२.१)–अर्थ (२.१)
परितप्यसेपरितप्यसे (√परि-तप् म.पु. )
कौसल्यातोकौसल्या (५.१)
ऽतिरिक्तंअतिरिक्त (√अति-रिच् + क्त, २.१)
चच (अव्ययः)
सतद् (१.१)
तुतु (अव्ययः)
शुश्रूषतेशुश्रूषते (√शुश्रूष् लट् प्र.पु. एक.)
हिहि (अव्ययः)
माम्मद् (२.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
सात्व मभ्युद ये प्रा प्ते वर्त मा ने
च मन्थ रेभ विष्यतिच क ल्या णे
कि म र्थंपरि तप्य से कौ स ल्या तो
ऽति रि क्तंचसतु शु श्रूष तेहि माम्