२.९०.२०

अद्य पुत्रं हतं संख्ये कैकेयी राज्यकामुका ।
मया पश्येत्सुदुःखार्ता हस्तिभग्नमिव द्रुमम् ॥

अन्वयः

राज्यकामुका greedy for the kingdom, कैकेयी Kaikeyi, अद्य today, संख्ये in a battle, मया by me, हतम् slain, पुत्रम् son, हस्तिभग्नम् felled by an elephant, द्रुमम् इव like a tree, सुदुःखार्ता extremely afflicted, पश्येत् let her see.

M N Dutt

On this one being slain, you will rule the entire earth. To day shall Kaikeyi lusting after the kingdom, with grief behold her son slain in battle by me, like a tree riven by an elephants.

Summary

Let that Kaikeyi, greedy for the kingdom, see in great anguish her son who shall be slain by me today in a battle like a tree felled by an elephant.

पदच्छेदः

अद्यअद्य (अव्ययः)
पुत्रंपुत्र (२.१)
हतंहत (√हन् + क्त, २.१)
संख्येसंख्य (७.१)
कैकेयीकैकेयी (१.१)
राज्यकामुकाराज्य–कामुक (१.१)
मयामद् (३.१)
पश्येत्पश्येत् (√पश् विधिलिङ् प्र.पु. एक.)
सुदुःखार्तासु (अव्ययः)–दुःख–आर्त (१.१)
हस्तिभग्नम्हस्तिन्–भग्न (√भञ्ज् + क्त, २.१)
इवइव (अव्ययः)
द्रुमम्द्रुम (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

द्य पु त्रं तं सं ख्ये
कै के यी राज्य कामु का
या श्येत्सु दुः खा र्ता
स्तिग्नमिद्रु मम्