अन्वयः

सः काकुत्स्थ that Rama, पुनः again, संज्ञाम् consciousness, लब्ध्वा regaining, नेत्राभ्याम् from eyes, अस्रम् tears, उत्सृजन् shedding, कृपणम् piteously, बहु excessively, भाषितुम् to speak, उपाक्रामत started.

M N Dutt

Then regaining his consciousness, Kākutstha shedding tears from his eyes, distressfully addressed himself to speech.

Summary

On regaining consciousness, shedding tears profusely, Rama again started speaking piteously.

पदच्छेदः

स	तद् (१.१)
तु	तु (अव्ययः)
संज्ञां	संज्ञा (२.१)
पुनर्	पुनर् (अव्ययः)
लब्ध्वा	लब्ध्वा (√लभ् + क्त्वा)
नेत्राभ्याम्	नेत्र (३.२)
आस्रम्	आस्र (२.१)
उत्सृजन्	उत्सृजत् (√उत्-सृज् + शतृ, १.१)
उपाक्रामत	उपाक्रामत (√उप-क्रम् लङ् प्र.पु. एक.)
काकुत्स्थः	काकुत्स्थ (१.१)
कृपणं	कृपण (२.१)
बहुभाषितुम्	बहु–भाषितुम् (√भाष् + तुमुन्)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
स	तु	सं	ज्ञां	पु	न	र्ल	ब्ध्वा
ने	त्रा	भ्या	मा	स्र	मु	त्सृ	जन्
उ	पा	क्रा	म	त	का	कु	त्स्थः
कृ	प	णं	ब	हु	भा	षि	तुम्