अन्वयः

सीते O Sita, ते श्वशुरः your fatherinlaw, मृतः is dead, लक्ष्मण O Lakshmana, पित्रा father, हीनः असि are deprived of, भरतः Bharata, पृथिवीपतिम् lord of the world, king Dasaratha, स्वर्गतम् as having gone to heaven, दुःखम् sad news, आचष्टे is relating.

M N Dutt

O Sītā, your father-in-law is dead and, O Laks inana, you are fatherless. Bharata has communicated to me that sad intelligence that our father has ascended heaven.

Summary

O Sita, your fatherinlaw is dead. O Lakshmana, you are deprived of your father. Bharata is relating to me the sad news that king Dasaratha has attained his heavenly abode.

पदच्छेदः

सीते	सीता (८.१)
मृतस्	मृत (√मृ + क्त, १.१)
ते	त्वद् (६.१)
श्वशुरः	श्वशुर (१.१)
पित्रा	पितृ (३.१)
हीनो	हीन (√हा + क्त, १.१)
ऽसि	असि (√अस् लट् म.पु. )
लक्ष्मण	लक्ष्मण (८.१)
भरतो	भरत (१.१)
दुःखम्	दुःख (२.१)
आचष्टे	आचष्टे (√आ-चक्ष् लट् प्र.पु. एक.)
स्वर्गतं	स्वर्गत (२.१)
पृथिवीपतिम्	पृथिवीपति (२.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
सी	ते	मृ	त	स्ते	श्व	शु	रः
पि	त्रा	ही	नो	ऽसि	ल	क्ष्म	ण
भ	र	तो	दुः	ख	मा	च	ष्टे
स्व	र्ग	तं	पृ	थि	वी	प	तिम्