अन्वयः

देवी queen, सा कौसल्या that Kausalya, आर्तेन distressed, रामेण by Rama, पितुः to father, न्यस्तम् placed, तम् that pinda (pindaofferings made to the departed soul), भूमौ on the ground, वीक्ष्य seeing, सर्वाः all, दशरथस्त्रियः to wives of Dasaratha, उवाच said.

M N Dutt

Seeing this, which had been placed on the ground by Rāma disconsolate for his sire, the noble Kausaly, addressed all the wives of Dasaratha.

Summary

Seeing the pinda (edible offering made to the departed soul) placed on the ground for his father by the distressed Rama, queen Kausalya, addressing all the wives of Dasaratha, said:

पदच्छेदः

तं	तद् (२.१)
भूमौ	भूमि (७.१)
पितुर्	पितृ (६.१)
आर्तेन	आर्त (३.१)
न्यस्तं	न्यस्त (√नि-अस् + क्त, २.१)
रामेण	राम (३.१)
वीक्ष्य	वीक्ष्य (√वि-ईक्ष् + ल्यप्)
सा	तद् (१.१)
उवाच	उवाच (√वच् लिट् प्र.पु. एक.)
देवी	देवी (१.१)
कौसल्या	कौसल्या (१.१)
सर्वा	सर्व (२.३)
दशरथस्त्रियः	दशरथ–स्त्री (२.३)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
तं	भू	मौ	पि	तु	रा	र्ते	न
न्य	स्तं	रा	मे	ण	वी	क्ष्य	सा
उ	वा	च	दे	वी	कौ	स	ल्या
स	र्वा	द	श	र	थ	स्त्रि	यः