अन्वयः
आत्मनः by oneself, कामकारः to do at free will, नास्ति is not there, अयम् this, पुरुषः man, अनीश्वरः is not independent, कृतान्तः fate, एनम् him, इतश्च from this way, इतरतश्च or the other way, परिकर्षति is pulled.
Summary
A man is neither independent nor competent to do any act on his free will. Fate pulls him this way or the other.
पदच्छेदः
| नात्मनः | न (अव्ययः)–आत्मन् (६.१) |
| कामकारो | काम–कार (१.१) |
| ऽस्ति | अस्ति (√अस् लट् प्र.पु. एक.) |
| पुरुषो | पुरुष (१.१) |
| ऽयम् | इदम् (१.१) |
| अनीश्वरः | अनीश्वर (१.१) |
| इतश् | इतस् (अव्ययः) |
| चेतरतश् | च (अव्ययः)–इतरतस् (अव्ययः) |
| चैनं | च (अव्ययः)–एनद् (२.१) |
| कृतान्तः | कृतान्त (१.१) |
| परिकर्षति | परिकर्षति (√परि-कृष् लट् प्र.पु. एक.) |
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|
| ना | त्म | नः | का | म | का | रो | ऽस्ति |
| पु | रु | षो | ऽय | म | नी | श्व | रः |
| इ | त | श्चे | त | र | त | श्चै | नं |
| कृ | ता | न्तः | प | रि | क | र्ष | ति |