अन्वयः

तत् that, आश्रमस्थः staying in the hermitage, काकुत्स्थ: Rama, कदाचित् at one time, महामुनिम् to the great sage, सुतीक्ष्णम् Sutikshna, उपासीनः seated near, विनयात् out of humility, इदम् these words, अब्रवीत् spoke.

M N Dutt

Once upon a time, as Kākutstha dwelling in that asylum was seated, he humbly observed to that great ascetic.

Summary

Once while sitting beside sage Sutikshna at the hermitage Rama humbly addressed him:

पदच्छेदः

अथाश्रमस्थो	अथ (अव्ययः)–आश्रम–स्थ (१.१)
विनयात्	विनय (५.१)
कदाचित्	कदाचिद् (अव्ययः)
तं	तद् (२.१)
महामुनिम्	महत्–मुनि (२.१)
उपासीनः	उपासीन (√उप-आस् + क्त, १.१)
स	तद् (१.१)
काकुत्स्थः	काकुत्स्थ (१.१)
सुतीक्ष्णम्	सुतीक्ष्ण (२.१)
इदम्	इदम् (२.१)
अब्रवीत्	अब्रवीत् (√ब्रू लङ् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
अ	था	श्र	म	स्थो	वि	न	या
त्क	दा	चि	त्तं	म	हा	मु	निम्
उ	पा	सी	नः	स	का	कु	त्स्थः
सु	ती	क्ष्ण	मि	द	म	ब्र	वीत्