अन्वयः
महात्मनः great self, तस्य राघवस्य that Rama's, सुखम् comfort, वसतः while living, शरद्व्यपाये autumn over, इष्टः favourite season, हेमन्तऋतुः winter season, प्रवर्तत set in.
M N Dutt
As the high-souled Rāghava was dwelling there peacefully, after autumn had departed, the welcome winter commenced.
Summary
While the great self Rama lived happily there, autumn passed and dear winter set in.
पदच्छेदः
| वसतस् | वसत् (√वस् + शतृ, ६.१) |
| तस्य | तद् (६.१) |
| तु | तु (अव्ययः) |
| सुखं | सुखम् (अव्ययः) |
| राघवस्य | राघव (६.१) |
| महात्मनः | महात्मन् (६.१) |
| शरद्व्यपाये | शरद्–व्यपाय (७.१) |
| हेमन्त | हेमन्त (१.१) |
| ऋतुर् | ऋतु (१.१) |
| इष्टः | इष्ट (√इष् + क्त, १.१) |
| प्रवर्तते | प्रवर्तते (√प्र-वृत् लट् प्र.पु. एक.) |
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|
| व | स | त | स्त | स्य | तु | सु | खं |
| रा | घ | व | स्य | म | हा | त्म | नः |
| श | र | द्व्य | पा | ये | हे | म | न्त |
| ऋ | तु | रि | ष्टः | प्र | व | र्त | ते |