अन्वयः

काकुत्स्थ O Rama, भूतानाम् of all beings, नाथः lord, वासवोपमः comparable to Indra, त्वम् you, अनाथः an orphan, इव like, प्रेष्येण by a servant (at your service), मया by myself, किमर्थम् for what reason, परितप्यसे feeling sad.

M N Dutt

Why do you, O Kākutstha, being the lord of all creatures and resembling Väsava himself, and also backed by myself, your servant, grieve like one forlorn ?

Summary

O Rama, you are, like Indra, lord of all beings. What makes you feel sad like an orphan when I am at your service like a servant?

पदच्छेदः

अनाथ	अनाथ (१.१)
इव	इव (अव्ययः)
भूतानां	भूत (६.३)
नाथस्	नाथ (१.१)
त्वं	त्वद् (१.१)
वासवोपमः	वासव–उपम (१.१)
मया	मद् (३.१)
प्रेष्येण	प्रेष्य (३.१)
काकुत्स्थ	काकुत्स्थ (८.१)
किमर्थं	क (२.१)–अर्थ (२.१)
परितप्यसे	परितप्यसे (√परि-तप् म.पु. )

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
अ	ना	थ	इ	व	भू	ता	नां
ना	थ	स्त्वं	वा	स	वो	प	मः
म	या	प्रे	ष्ये	ण	का	कु	त्स्थ
कि	म	र्थं	प	रि	त	प्स्य	से