अमर्षी दुर्जयो जेता विक्रान्तो बुद्धिमान्बली ।
रामस्य दक्षिणे बाहुर्नित्यं प्राणो बहिष्चरः ॥
अमर्षी दुर्जयो जेता विक्रान्तो बुद्धिमान्बली ।
रामस्य दक्षिणे बाहुर्नित्यं प्राणो बहिष्चरः ॥
अन्वयः
अमर्षी impatient , दुर्जयः invincible, जेता victorious, विक्रान्तः very bold, बुद्धिमान् intelligent, बली strong, नित्यम् always, रामस्य Rama, दक्षिणः बाहुः right hand, बहिश्चरः moving outside, प्राणः his own life.M N Dutt
His brother is endued with mighty energy, and in merit, is of equal prowess, and he is devoted to his brother, and bear him regard; the puissant one is named Laksmana. And wrathful and invincible and victorious, and powerful, and intelligent and mighty, (he) is Rāma's right-arı-his life ranging externally.Summary
He is impatient, invincible, victorious, bold, intelligent and strong. He is even the right hand of Rama, his outer life.पदच्छेदः
| अमर्षी | अमर्षिन् (१.१)–अमर्षिन् (१.१) |
| दुर्जयो | दुर्जय (१.१)–दुर्जय (१.१) |
| जेता | जेतृ (१.१)–जेतृ (१.१) |
| विक्रान्तो | विक्रान्त (√वि-क्रम् + क्त, १.१)–विक्रान्त (√वि-क्रम् + क्त, १.१) |
| बुद्धिमान् | बुद्धिमत् (१.१)–बुद्धिमत् (१.१) |
| बली | बलिन् (१.१)–बलिन् (१.१) |
| रामस्य | राम (६.१)–राम (६.१) |
| दक्षिणो | दक्षिण (१.१)–दक्षिण (१.१) |
| बाहुर् | बाहु (१.१)–बाहु (१.१) |
| नित्यं | नित्यम् (अव्ययः)–नित्यम् (अव्ययः) |
| प्राणो | प्राण (१.१)–प्राण (१.१) |
| बहिश्चरः | बहिश्चर (१.१)–बहिश्चर (१.१) |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | म | र्षी | दु | र्ज | यो | जे | ता |
| वि | क्रा | न्तो | बु | द्धि | मा | न्ब | ली |
| रा | म | स्य | द | क्षि | णे | बा | हु |
| र्नि | त्यं | प्रा | णो | ब | हि | ष्च | रः |