आसाद्य तं जीवितसंशयस्ते; मृत्युर्ध्रुवो ह्यद्य मया विरुध्य ।

एतद्यथावत्परिगृह्य बुद्ध्या; यदत्र पथ्यं कुरु तत्तथा त्वम् ॥

अन्वयः

तम् to him, आसाद्य facing in a combat, ते to you, जीवितसंशयः doubtful to be alive, मया with me, विरुध्य picking up, अद्य now, मृत्युः death, ध्रुवः sure, एतत् as such, बुद्ध्या think, यथावत् do as you like, प्रतिगृह्य accept, अत्र here, यत् whatever, पथ्यम् desirable, तत् that, त्वम् you, तथा like that, कुरु do.

M N Dutt

Truly shall you risk your life if you approaches Rāma, but you shall meet with sure destruction if do you act against my will. Consider about it, and do what you think proper.

Summary

Your survival is doubtful after facing Rama in combat. But your death is certain if you oppose me now. Think carefuly and do whatever is desirable for you in the present circumstances.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे चत्वारिंशस्सर्गः॥Thus ends the fortieth sarga of Aranyakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

पदच्छेदः

आसाद्य	आसाद्य (√आ-सादय् + ल्यप्)
तं	तद् (२.१)
जीवितसंशयस्	जीवित–संशय (१.१)
ते	त्वद् (६.१)
मृत्युर्	मृत्यु (१.१)
ध्रुवो	ध्रुव (१.१)
ह्य्	हि (अव्ययः)
अद्य	अद्य (अव्ययः)
मया	मद् (३.१)
विरुध्य	विरुध्य (√वि-रुध् + ल्यप्)
एतद्	एतद् (२.१)
यथावत्	यथावत् (अव्ययः)
परिगृह्य	परिगृह्य (√परि-ग्रह् + ल्यप्)
बुद्ध्या	बुद्धि (३.१)
यद्	यद् (१.१)
अत्र	अत्र (अव्ययः)
पथ्यं	पथ्य (१.१)
कुरु	कुरु (√कृ लोट् म.पु. )
तत्	तद् (२.१)
तथा	तथा (अव्ययः)
त्वम्	त्वद् (१.१)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११
आ	सा	द्य	तं	जी	वि	त	सं	श	य	स्ते
मृ	त्यु	र्ध्रु	वो	ह्य	द्य	म	या	वि	रु	ध्य
ए	त	द्य	था	व	त्प	रि	गृ	ह्य	बु	द्ध्या
य	द	त्र	प	थ्यं	कु	रु	त	त्त	था	त्वम्