अन्वयः

लक्ष्मण O Lakshmana, वैदेह्याः Sita's, मृगगताम् pertaining to this deer, स्पृहाम् desire, पश्य you may see, सौमित्रे Lakshmana, अद्य now, रूपश्रेष्ठतया due to its excellent beauty, एषः this, मृगः deer, वने in the forest, न भविष्यति will not be found, नन्दनोद्धेशे in the Nandana garden of Indra, न not, चैत्ररथसंश्रये in Chaitraratha,( garden of Kubera), न not, यः any such, अस्य its, समः equal, पृथिव्याम् on the earth, कुतः where do (we find).

M N Dutt

Behold, O Laksmana, it has immensely excited Vaidehi's desire. On account of its exquisite beauty it shall loose its life to-day.

Summary

O Lakshmana, see the eagerness of Sita. Such a deer of exceptional beauty will not be found in this forest. There is no equal to this animal even in the Nandan garden of Indra, or the Chaitraratha, the garden of Kubera. Where can such an animal be found on earth?

पदच्छेदः

पश्य	पश्य (√पश् लोट् म.पु. )
लक्ष्मण	लक्ष्मण (८.१)
वैदेह्याः	वैदेही (६.१)
स्पृहां	स्पृहा (२.१)
मृगगताम्	मृग–गत (√गम् + क्त, २.१)
इमाम्	इदम् (२.१)
रूपश्रेष्ठतया	रूप–श्रेष्ठ–ता (३.१)
ह्य्	हि (अव्ययः)
एष	एतद् (१.१)
मृगो	मृग (१.१)
ऽद्य	अद्य (अव्ययः)
न	न (अव्ययः)
भविष्यति	भविष्यति (√भू लृट् प्र.पु. एक.)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
प	श्य	ल	क्ष्म	ण	वै	दे	ह्याः
स्पृ	हां	मृ	ग	ग	ता	मि	माम्
रू	प	श्रे	ष्ठ	त	या	ह्ये	ष
मृ	गो	ऽद्य	न	भ	वि	ष्य	ति