अन्वयः

लक्ष्मण O Lakshmana, वैदेह्याः Sita's, मृगगताम् pertaining to this deer, स्पृहाम् desire, पश्य you may see, सौमित्रे Lakshmana, अद्य now, रूपश्रेष्ठतया due to its excellent beauty, एषः this, मृगः deer, वने in the forest, न भविष्यति will not be found, नन्दनोद्धेशे in the Nandana garden of Indra, न not, चैत्ररथसंश्रये in Chaitraratha,( garden of Kubera), न not, यः any such, अस्य its, समः equal, पृथिव्याम् on the earth, कुतः where do (we find).

M N Dutt

It has its equal no where on the earth-neither in the celestial garden nor in the Caitraratha forest.

Summary

O Lakshmana, see the eagerness of Sita. Such a deer of exceptional beauty will not be found in this forest. There is no equal to this animal even in the Nandan garden of Indra, or the Chaitraratha, the garden of Kubera. Where can such an animal be found on earth?

पदच्छेदः

न	न (अव्ययः)
वने	वन (७.१)
नन्दनोद्देशे	नन्दन–उद्देश (७.१)
न	न (अव्ययः)
चैत्ररथसंश्रये	चैत्ररथ–संश्रय (७.१)
कुतः	कुतस् (अव्ययः)
पृथिव्यां	पृथिवी (७.१)
सौमित्रे	सौमित्रि (८.१)
यो	यद् (१.१)
ऽस्य	इदम् (६.१)
कश्चित्	कश्चित् (१.१)
समो	सम (१.१)
मृगः	मृग (१.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
न	व	ने	न	न्द	नो	द्दे	शे
न	चै	त्र	र	थ	सं	श्र	ये
कु	तः	पृ	थि	व्यां	सौ	मि	त्रे
यो	ऽस्य	क	श्चि	त्स	मो	मृ	गः