३.४४.३३

द्विजातिवेषेण समीक्ष्य मैथिली; तमागतं पात्रकुसुम्भधारिणम् ।
अशक्यमुद्द्वेष्टुमुपायदर्शना;न्न्यमन्त्रयद्ब्राह्मणवद्यथागतम् ॥

अन्वयः

तदा then, मैथिली Maithili, अङ्गना lady, द्विजातिवेशेण in the guise of a brahmin, समागतम् having come, पात्रकुसुम्भधारिणम् holding a bottlegourd as a begging bowl, उद्वेष्टुम् to hate, अशक्यम् not possible, अपायदर्शनम् dangerous intention, ब्राह्मणवत् brahmin, न्यमन्त्रयत् she invited.

M N Dutt

Seeing Rāvaņa approach with Kamandalu and wearing a red cloth under the guise of a Brāhmana, Maithelee could not pass by him any way, and considering him a twice-born one by various signs invited him as if a Brāhmana ,

Summary

Sita, being a lady, was unable to doubt him since he came in the guise of a brahmin, holding a bottlegourd and a begging bowl. Without knowing his illintention she invited him in, mistaking him for a brahmin.

पदच्छेदः

द्विजातिवेषेणद्विजाति–वेष (३.१)
समीक्ष्यसमीक्ष्य (√सम्-ईक्ष् + ल्यप्)
मैथिलीमैथिली (१.१)
तम्तद् (२.१)
आगतंआगत (√आ-गम् + क्त, २.१)
पात्रकुसुम्भधारिणम्पात्र–कुसुम्भ–धारिन् (२.१)
अशक्यम्अशक्य (१.१)
उपायदर्शनान्उपाय–दर्शन (५.१)
न्यमन्त्रयद्न्यमन्त्रयत् (√नि-मन्त्रय् लङ् प्र.पु. एक.)
ब्राह्मणवद्ब्राह्मण–वत् (अव्ययः)
यथागतम्यथागत (२.१)

छन्दः

वंशस्थम् [१२: जतजर]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
द्वि जाति वे षेणस मीक्ष्य मैथि ली
त माग तं पात्रकु सुम्भ धारि णम्
अ शक्य मु द्द्वेष्टुमु पाय दर्श ना
न्न्य मन्त्र य द्ब्राह्मण वद्य थाग तम्
जतजर