३.५.१९

एतच्छ्रुत्वा तु काकुत्स्थस्तापसानां तपस्विनाम् ।
इदं प्रोवाच धर्मात्मा सर्वानेव तपस्विनः ।
नैवमर्हथ मां वक्तुमाज्ञाप्योऽहं तपस्विनम् ॥

अन्वयः

धर्मात्मा righteous self, काकुत्स्थः of Kakutstha dynasty, तपस्विनाम् engaged in penance, तापसानाम् of the ascetics, एतत् this, श्रुत्वातु on hearing, सर्वानेव addressing them all, तपस्विनः ascetics, इदम् this, प्रोवाच said.

M N Dutt

Hearing these words of the sages and ascetics, that righteous-souled one addressed them.

Summary

Having heard this, righteous Rama of the Kakutstha dynasty said to all the ascetics engaged in penance:

पदच्छेदः

एतच्एतद् (२.१)
छ्रुत्वाश्रुत्वा (√श्रु + क्त्वा)
तुतु (अव्ययः)
काकुत्स्थस्काकुत्स्थ (१.१)
तापसानांतापस (६.३)
तपस्विनाम्तपस्विन् (६.३)
इदंइदम् (२.१)
प्रोवाचप्रोवाच (√प्र-वच् लिट् प्र.पु. एक.)
धर्मात्माधर्म–आत्मन् (१.१)
सर्वान्सर्व (२.३)
एवएव (अव्ययः)
तपस्विनःतपस्विन् (२.३)
नैवम्न (अव्ययः)–एवम् (अव्ययः)
अर्हथअर्हथ (√अर्ह् लट् म.पु. द्वि.)
मांमद् (२.१)
वक्तुम्वक्तुम् (√वच् + तुमुन्)
आज्ञाप्योआज्ञाप्य (√आ-ज्ञापय् + कृत्, १.१)
ऽहंमद् (१.१)
तपस्विनाम्तपस्विन् (६.३)

छन्दः

उपजातिः [११]

छन्दोविश्लेषणम्

१२३४५६७८९१०१११२
ए त च्छ्रु त्वातु का कु त्स्थ स्ताप सा नां
त पस्वि नाम्इ दं प्रो वाच ध र्मा त्मा
स र्वा नेवत पस्वि नः नैव मर्ह
थ मां वक्तु मा ज्ञा प्यो ऽहंत पस्वि नम्