अन्वयः

नीलाङ्गम् dark body, राक्षसाधिपम् lord of the demons, आश्रिता was held, हेमवर्णा golden complexioned, सा मैथिली that Maithili, नीलम् मणिम् sapphire, काञ्चनी golden, काञ्ची इव like a girdle, शुशुभे shone.

M N Dutt

And furnished with the hue of gold, Mithila's daughter beside the dark-bodied lord of the Rākşasas, looked like a golden girth round a sable elephant.

Summary

Goldencomplexioned Sita, princess of Mithila, held by the darkcoloured king of the demons, shone like a girdle resting on a dark blue sapphire.

पदच्छेदः

सा	तद् (१.१)
हेमवर्णा	हेमन्–वर्ण (१.१)
नीलाङ्गं	नील–अङ्ग (२.१)
मैथिली	मैथिली (१.१)
राक्षसाधिपम्	राक्षस–अधिप (२.१)
शुशुभे	शुशुभे (√शुभ् लिट् प्र.पु. एक.)
काञ्चनी	काञ्चन (१.१)
काञ्ची	काञ्ची (१.१)
नीलं	नील (२.१)
मणिम्	मणि (२.१)
इवाश्रिता	इव (अव्ययः)–आश्रित (√आ-श्रि + क्त, १.१)

छन्दः

अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
सा	हे	म	व	र्णा	नी	ला	ङ्गं
मै	थि	ली	रा	क्ष	सा	धि	पम्
शु	शु	भे	का	ञ्च	नी	का	ञ्ची
नी	लं	म	णि	मि	वा	श्रि	ता